Cách loài ong tìm kiếm mật hoa?

Các nhà khoa học vừa khám phá ra một điều thú vị về phong cách các loài ong tìm đến những bông hoa để hút mật. Theo đó, những bông hoa được ưu tiên là những bông hoa có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường xung quanh. Tuy nhiên, để làm được điều đó thì ong phải sử dụng vài thủ thuật nhỏ mà nếu xét kỹ chúng ta phải học hỏi ở loài ong nhiều hơn nữa về mặt này.
Trước tiên, ong cần phải chọn những loài hoa có nhiệt độ nóng hơn những loài hoa khác. Theo các nhà khoa học, điều này được thực hiện dễ dàng vì ong chỉ cần lựa những cây có vị trí cao hơn hơn những cây khác là xong. Nguyên nhân là vì những cây cao thường có điều kiện hấp thụ ánh sáng mặt trời dễ hơn những cây khác, nên chắc chắn là chúng cũng nóng hơn. Điều này lý giải tại sao các cây hoa trồng ngoài trời luôn có nhiều ong, bướm hơn những loài hoa dưới bóng râm hay để trong nhà. Sau khi chọn được cây như mong muốn, ong lại tiếp tục tìm đến bông hoa nóng hơn cả trong các loài hoa của cây đó. Điều này được thực hiện hơi khác so với tiêu chí chọn cây hoa trước đó: Ong sẽ căn cứ vào màu hoa như một tiêu chí để xác định nhiệt độ của hoa, và đây quả là một điều thú vị vì ong cũng có những cảm quan về màu sắc “nóng” – “lạnh” tương tự như một nghệ sĩ chuyên nghiệp. Theo các nhà khoa học, ong sẽ ưu tiên đậu lên những bông hoa có nhiều tông màu “nóng” hơn (như màu đỏ, hồng, cam,…) và thường không bao giờ đậu lên những bông hoa mang tên màu “lạnh” (như xanh, trắng,…). Điều đó lý giải tại sao bạn thường thấy có nhiều hoa màu đỏ, cam,… trong tự nhiên. Tuy nhiên điều này chỉ đúng với những loài cây có hoa thụ phấn nhờ côn trùng (ong, bướm) mà thôi, còn đối với các loài hoa thụ phấn nhờ gió, nước hay hoa tự thụ phấn thì màu sắc hoa thường không theo một tiêu chuẩn nào cả. Những bông hoa có thể tự làm nóng bằng cách sinh nhiệt hoặc hấp thụ nhiệt từ mặt trời, và chúng làm vậy vì những bông hoa ấm hơn thì dễ thụ phấn hơn do các nhị (nhụy) sẽ chín đều hơn, và ong hay tìm đến chúng hơn.
Và câu hỏi đặt ra là: Tại sao ong lại chọn những bông hoa “nóng” hơn? Câu trả lời sẽ khiến các bạn ngạc nhiên về “sự thông minh” của loài ong.
Muốn cơ thể hoạt động ổn định, thân nhiệt của ong phải nằm trong một giá trị nhất định nào đó, và bình thường thì điều này được thực hiện nhờ hoạt động vỗ cánh của ong. Khi ong vỗ cánh, các cơ co giãn liên tục sẽ sinh nhiệt để giữ vững thân nhiệt cho ong. Do đó, khi ong đậu lên những bông hoa “nóng”, hơi nóng tỏa ra từ những bông hoa này sẽ giúp ong được “ấm thêm một chút”. Hơn thế nữa, khi uống mật trong những hoa này, ong cũng “tiết kiệm” được hàng triệu lần vỗ cánh để làm tăng thân nhiệt mình vì mật đã được “nung nóng” sẵn. Một cách hình tượng, khi trời lạnh, bạn có hai phương cách để giữ ấm cơ thể mình: Cách thứ nhất là bạn mặc thêm đồ ấm, vận động cơ bắp, chạy nhảy,… cách này sẽ tiêu thụ năng lượng dự trữ trong cơ thể của bạn bằng cách đốt cháy Adenozintriphosphate và làm bạn trở nên… mau đói hơn. Cách thứ hai là kiếm một món gì nong nóng để uống hay lại gần lò sưởi,… lúc đó bạn sẽ hấp thu nhiệt lượng từ môi trường bên ngoài và điều này sẽ làm thân nhiệt của bạn tăng nhanh hơn và cũng… mau no hơn. Vì vậy việc ong đậu lên một bông hoa “nóng” cũng tương tự như khi bạn lại gần một cái lò sưởi và khi nó uống mật từ những bông hoa này cũng na ná như khi bạn dùng một tách trà nóng vào giữa mùa đông lạnh. Như vậy, bài học bạn có thể học được từ loài ong là từ nay nếu trời lạnh, thì thay vì đi ra ngoài vận động, bạn hãy mặc đồ ấm vào và dùng thêm một ly sữa hay cà phê nóng, hiệu quả sẽ nhanh và chắc chắn hơn rất nhiều.
Vậy đâu là màu hoa mà hoài ong thích nhất? Các nhà khoa học đã tiến hành thử nghiệm, họ chọn ngẫu nhiên một số con ong, sau đó đưa chúng vào môi trường kín với các bông hoa cùng loại nhưng được phun thêm các màu sơn khác nhau. Kết quả là các bông hoa có màu hồng và đỏ tía được ong ưu tiên hơn, trong đó hoa hồng được chọn nhiều nhất với tỉ lệ 62%, còn hoa màu đỏ tía là 58%.
Và cuối cùng là ong chọn hoa theo tiêu chí màu hay theo tiêu chí nhiệt độ? Các nhà khoa học đã tiến hành thử nghiệm với những bông hoa cùng màu sắc nhưng đã được “ủ” ở những nhiệt độ khác nhau, và cuối cùng họ đã xác định: Ong không thể phân biệt được nhiệt độ vì tỉ lệ ong đậu lên các bông hoa là xấp xỉ nhau. Như vậy là ong sử dụng màu như một chỉ báo để xác định gián tiếp nhiệt độ của vật hơn là trực tiếp cảm nhận nhiệt độ nhờ các cơ quan thụ cảm trong cơ thể.
Như vậy trong tương lai lâu dài, loài ong có thể ảnh hưởng đến phương hướng tiến hóa của các loài hoa thụ phấn nhờ ong. Đó là chọn lọc ra những loài hoa có cấu trúc giữ nhiệt tốt hơn và vì thế dễ được thụ phấn và phát tán trong tự nhiên hơn.
Nguyễn Tử Vương – Kiến thức ngày nay – Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2008

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *